Een nieuwe ckv-methode vol interdisciplinaire kunst

Door Lieke Hammink

Omdat er vanaf het schooljaar 2017-2018 nieuwe eisen gelden voor het vak ckv, zal Uitgeverij LAMBO begin 2017 een nieuwe ckv-methode publiceren. In die uitgave staat de belevingswereld van de leerling centraal, een leert hij of zij kunst van verschillende kanten en invalshoeken kennen door middel van interdisciplinariteit. Auteur Lieke Hammink blogt over het oude en nieuwe ckv en onze nieuwe methode.

Naast dat ik deze zomer heerlijk van mijn vakantie aan het genieten ben is er toch iets dat mij met werk bezighoudt, namelijk het schrijven van een nieuwe methode voor het vak ckv. Na vele vage berichten vanuit het kabinet is er uiteindelijk voor gekozen het vak te behouden, maar om het in een nieuw jasje te steken. Het is meer dan in een nieuw jasje geworden. De kerndoelen zijn vernieuwd en daar werd ik als actief ckv-docente heel blij van.

Het vak ckv had een beetje een slonzig karakter. Er is ooit een hoop tijd en geld geïnvesteerd om het vak goede plek te geven in het onderwijs, maar op lang niet alle scholen krijgt het de invulling die het verdient. Op dit moment ligt de nadruk op het afvinken van culturele activiteiten. De leerling moet zo veel mogelijk zien en bekijken, zonder dat er al te veel eisen worden gesteld aan het niveau van de culturele activiteiten; een bezoek aan het tegeltjesmuseum of de groep 8-voorstelling van het zusje worden vrolijk afgetekend. Is dit echt de manier om jongeren te interesseren voor kunst?

Het vak ckv biedt een docent talloze mogelijkheden om jongeren wel enthousiast te maken voor kunst en cultuur. In de nieuwe kerndoelen staat er terecht ‘Kunst’ met een hoofdletter ‘K’. Aan ons docenten de schone taak om met leerlingen in gesprek te gaan over kunst en ze te zich te verwonderen over kunst.

Hoe leerlingen het vak ckv ervaren, valt of staat uiteraard bij een betrokken en enthousiaste docent. Maar zelfs een uitstekende docent kan soms wat hulp gebruiken. Dat ik via het schrijven van deze methode meehelp om het vak naar een hoger niveau te tillen vind ik een enorm voorrecht. Samen met een team auteurs die allen het vak een warm hart toedragen, zijn we aan de slag gegaan. Maar waar te beginnen?!

Hoe kan een lesmethode de docent uitdagen om vol energie en enthousiasme met het vak aan de slag te gaan? Als ckv-docente vind ik het vooral belangrijk dat een methode flexibel is. Vrij in te zetten alsof je zelf de ingrediënten voor een gerecht uitkiest; met een beetje van jezelf en een beetje van Maggi. Wat daarnaast voor mij een van de grote voorwaarden is, is dat het mij prikkelt en mij enthousiast maakt. Het liefst staat het vol kunstenaars die ik nog niet kende, of nog niet op de manier zoals de methode laat zien. Bied daarbij een nieuwe invalshoek met een opdracht waar ik zelf nooit spontaan op was gekomen et voilà: mijn artistieke hart gaat weer sneller kloppen. Als de methode de docent ‘aanstaat’ gaan de leerlingen daar makkelijk in mee.

Onze nieuwe ckv-methode begint inmiddels steeds meer vorm te krijgen, en ik kan je vast meegeven dat het een vernieuwende uitgave wordt die er zeker voor zorgt dat het vak een nieuwe impuls krijgt. De methode zit vol multi- en interdisciplinaire kunst die aansluit bij de belevingswereld van jongeren, waardoor ze zich gemakkelijker open kunnen stellen voor de wereld van de kunsten en zodoende kunst leren te waarderen.

B38 Beyoncé.png

Intriges aan het hof. Deel V: Isabella de’Medici en het Florentijnse hof

In het kader van onze recent herziene uitgave ART-History, Hofcultuur (2016) blogt LAMBO de serie Intriges aan het hof. Deze week deel V, over de welbekende familie de’Medici in de zestiende eeuw, en het tragisch levensverhaal van dochter Isabella.

Door Marita Vervoort

Isabella Romola de’Medici wordt op 31 augustus 1542 geboren als derde van de elf kinderen – van wie er zeven de volwassenheid nooit hebben bereikt – van Groothertog Cosimo I de’Medici van Florence en zijn Spaanse echtgenote Eleonora di Toledo (wier schoonheid Bronzino geïnspireerd heeft tot een paar van zijn mooiste schilderijen).

Samen met hun broers en zussen groeien De’Medici-meisjes op te midden van pracht en praal in het Palazzo Pitti en het Palazzo Vecchio in Florence. Op het familiale buiten, de Villa di Castello, brengen ze lange lome zomers door. In 1558 vindt op dit landgoed het gearrangeerde huwelijk plaats van de dan zestienjarige Isabella met Paulo Giordano d’Orsini (dan zeventien), met wie ze sinds haar elfde is verloofd. Haar man vertrekt de dag na de bruiloft naar zijn eigen Palazzo in Bracciano net ten noorden van Rome; zeer ongewoon in die tijd. Isabella – en misschien nog wel belangrijker: haar enorme bruidsschat – blijft thuis bij haar familie, dicht bij haar vader, die haar aanbidt. Lees verder

Studie van kunst en cultuur met ART-History

Door Bert Boermans & Ad van der Borght

ART-History Moderne online.jpg

ART-History, Cultuur van het Moderne, online
Deze zomer waren er genoeg regenachtige dagen om achter de computer te schuilen. Zodoende is tijdens de zomervakantie ART-History, Cultuur van het Moderne, online gereedgekomen, hoewel auteur Ad van der Borght er al maanden daarvoor mee begonnen was. Met deze online-uitgave vervalt de eerdere dvd-rom over dit examenonderwerp voor havo en vwo. De dvd-rom, die alleen op een Windows-PC werkte, had te veel beperkingen. Deze online-versie is geschikt voor iedere pc, Mac, tablet en smartphone in elke webbrowser! Met de nieuwe platformonafhankelijke online-uitgave kunnen leerlingen overal waar WiFi is aan de slag om zich optimaal voor te bereiden op het examen. Behalve met de theorie raken leerlingen ook vertrouwd met de werkwijze van het eindexamen, door te oefenen met de vragen en de bronnen op het scherm. Het examen wordt immers op vergelijkbare manier via de computer afgenomen. Lees verder

De Curaçaose Grot van Ali Baba. Deel II: over de ‘vermeende Van Gogh’

Door Julie Hengeveld

B31 Van Gogh

De ‘vermeende Van Gogh’ van het Curaçaosch Museum, 130 x 97 cm.

Wat een ontdekking! Naar aanleiding van mijn eerste blog, waarin ik schreef dat we een ‘vermeende Van Gogh’ met een onbekende signatuur in het Curaçaosch Museum permanent in de Meesterzaal tentoonstellen, struinde lokaal beeldhouwer Rien te Hennepe direct het internet af. Helaas: geen echte Van Gogh. Het zou overigens niet vreemd zijn als het wel een echte was geweest, omdat in december 1954 in ons museum wel 33 (!) werken van Vincent van Gogh werden tentoongesteld. Daarover blog ik uiteraard graag een andere keer meer. Maar wat nu belangrijk is: wat diverse musea, kunsthandels en instituten in Nederland niet is gelukt is Rien te Hennepe wél gelukt: hij heeft de signatuur van de ‘vermeende Van Gogh’ weten te identificeren. Dit ging volgens hem vrij gemakkelijk door de signatuur in Photoshop paars te laten oplichten.

Lees verder

Starterspakket voor het kijken naar kunst

Door Daphne Bisselink

B34 Dijkstra -I can see.jpg

Rineke Dijkstra, still uit I See a Woman Crying (2009).

Drie jaar geleden liep ik in fotografiemuseum Huis Marseille een donkere ruimte binnen. Ik nam plaats op een bankje en zag drie schermen voor me verschijnen met daarop negen kinderen, gekleed in uniform, zittend voor een witte muur. De leerlingen zijn stil en kijken allen naar een bepaald punt net langs de camera. Na enkele tientallen seconden wordt de stilte verbroken: “I can see a woman crying.” Voorzichtig haken de andere leerlingen aan en wordt er een vrouw omschreven die uit verschillende vormen en kleuren bestaat. Ze zeggen dat ze een vrouw zien die zich zorgen maakt, verdrietig lijkt en in de steek gelaten is. Een vrouw die waarschijnlijk naar een bruiloft is geweest en zich daar alleen voelde. Misschien dat haar boze stiefmoeder haar een brief heeft gestuurd met als boodschap: ‘Jij bent de volgende!’ De leerlingen zijn in het begin voorzichtig met hun omschrijvingen, maar stapje voor stapje ontpopt zich een ware stortvloed aan verschillende fantasierijke verhalen. Maar wie is nu die mysterieuze vrouw die voor mij als kijker onzichtbaar is? En dan valt de naam Picasso. Op dat moment begrijp ik dat de leerlingen naar een schilderij van Picasso kijken, namelijk De wenende vrouw uit 1937. De fantasie die de leerlingen gebruiken om grip te krijgen op het schilderij was hetgeen waardoor ik met plezier op het bankje bleef zitten luisteren. Lees verder

Intriges aan het hof. Deel IV-2: ‘Der Alte Fritz’

In het kader van onze recent herziene uitgave ART-History, Hofcultuur (2016) blogt LAMBO de serie Intriges aan het hof. Vorige week startten we met deel IV-1, over de jeugd van Frederik II (de Grote). Deze week lezen we hoe het hem als koning verging.

Door Marita Vervoort

In 1740 overlijdt Frederik Willem I en wordt Frederik II tot koning gekroond. Hij  vertrekt onmiddellijk na zijn kroning – zonder Elisabeth Christine – naar Potsdam. Hij verbiedt haar hem te bezoeken: na 1740 zullen ze elkaar nog slechts zeer incidenteel bij sommige staatsaangelegenheden zien en dan heeft hij de neiging haar in één zin af te serveren. Zo begroet hij haar in 1756 bijvoorbeeld, als zij Sans Souci voor het eerst bezoekt, met de legendarische zin: ‘Madame! U bent dikker geworden’ waarna hij haar verder aan haar lot overlaat. Elisabeth Christine zal voor de rest van haar leven een zwak voor hem blijven houden; hij echter leeft alleen verder, overwegend door mannen omringd; dit geldt ook voor zijn hofhoudingen in Potsdam en Berlijn. Het zal dus niet verbazen dat het echtpaar kinderloos is gebleven. Volgens de beroemde avonturier Casanova, van wie vaststaat dat hij Frederik de Grote heeft ontmoet, werd over zijn mogelijke homosexualiteit door tijdgenoten niet moeilijk gedaan; Frederik was erg gesteld op Männerfreundschaften.
Lees verder

Intriges aan het hof. Deel IV-1: ‘Der Alte Fritz’

In het kader van onze recent herziene uitgave ART-History, Hofcultuur (2016) blogt LAMBO de serie Intriges aan het hof. Deze én volgende week deel IV, over Frederik II (de Grote) van Brandenburg – Pruisen – ‘Der Alte Fritz’ (1712 – 1786). 

Door Marita Vervoort

B32 Intriges IV-1 -Frederik II.png

Frederik II van Pruisen op 27-jarige leeftijd (1739).

In 1712 wordt Frederik II van Pruisen in Berlijn in het huis Hohenzollern geboren als zoon van Frederik Willem I. Zijn vader geeft hem een uiterst strenge, keiharde, tirannieke en militaire opvoeding. Als hij als 6-jarig jongetje van zijn paard valt wordt hij niet door pa getroost maar ontvangt hij een flinke optater, net als voor het dragen van handschoenen bij extreme vrieskou. Vader ‘Soldatenkoning’ Frederik Willem I vindt het van het grootste belang dat zijn zoon militair gezien straks uiterst bekwaam is; de macht van een koning is volgens hem immers gebaseerd op een sterk leger, en dus is het in zijn ogen evident dat zijn opvolger niet ‘soft’ opgevoed kan worden. Hij schrijft daartoe een ‘Instructie’, waarin staat dat de kroonprins niet onderwezen mag worden in filosofie, Latijn, natuurkunde en geschiedenis van vóór 1600; van de eeuwen vóór de Pruisische overheersing. Klassieke verhalen over verloren oorlogen waren al helemaal uit den boze. Het wordt hem dus met de paplepel ingegoten dat hij een goed soldáát moet worden: op zijn zesde heeft hij al een eigen regiment en voor zijn verjaardag krijgt hij een echt kanon. Lees verder

De Curaçaose Grot van Ali Baba. Deel I

Door Julie Hengeveld

B31 Toorop.jpg

Charley Toorop, Negers in Rotterdam (1926). 103 x 134 cm.

Charley Toorop portretteert twee mannen in de haven van Rotterdam, een naakt van Jan Sluyters, een Christus met Doornenkroon van Dolf Henkes, misschien al jaren ondersteboven in een kast, een boekwerk van de West-Indische Compagnie uit 1634, een tentoonstelling met kunstwerken door Koningin Wilhelmina gemaakt, een half vliegtuig, een grootse overzichtstentoonstelling met 100 jaar Curaçaose kunst en een daarop volgende overstroming, een Isaac Israels, een tentoonstelling met werken van Vincent van Gogh(!), Carel Willinks De kluizenaar, etsen uit het Rijksmuseum in Amsterdam, een langdurige warme vriendschap met museumdirecteur Willem Sandberg, een afgekeurd beeld van Manuel Piar, foto’s van de verwoestingen door de Grote Orkaan in 1877, urnen van indianen, muggen-, schelpen-, stenen-, vlinder- en vogelverzamelingen, een pince-nez van…. Van wie eigenlijk…?

Waar moet ik beginnen? Lees verder

Zomervoornemens in het Rijksmuseum: van idee naar examenrondleiding

Door Liesbeth Sparks, medewerker voortgezet onderwijs bij het Rijksmuseum

De examens voorbij, de zomer voor de deur! Zomertips voor wie in Amsterdam is: sculpturen van Guiseppe Penone in de tuinen van het Rijksmuseum, of vanaf 2 juli de levensgrote Rembrandt-portretten Marten en Oopjen, te zien in de Nachtwachtzaal. Maar, al is het (bijna) zomer: bij Team Onderwijs van het Rijksmuseum kijken we alvast vooruit naar september. Dan lanceren we een nieuwe Examenrondleiding Kunst – thema: Romantiek en realisme – en daarvoor moeten we nog heel wat voorbereiden.

Hoe komen we eigenlijk van een goed voornemen naar een top-rondleiding? Het belangrijkste: leerlingen actief betrekken bij de kunst en zoveel mogelijk zélf laten ontdekken. Dus testen we de rondleiding van tevoren, met rondleider Elke Kuiper en ontwikkelaar Valentijn Rambonnet. Werken de opdrachten goed? Eén opdracht over het impressionisme blijkt een hit. Het werkt zo. Elke verdeelt de leerlingen in drie kleine groepen. Eén groep is de jury. Zij moeten zo dadelijk bepalen welke groep de beste argumenten heeft. De twee andere groepen krijgen beiden een werk toegewezen: één van Breitner en één van Monet. Zij moeten bedenken waarom dat werk de beste momentopname is. De jury bepaalt de winnaar.

B30 Monet.jpg

Claude Monet, La Corniche bij Monaco (1884).

Elke staat bij de groep die La Corniche bij Monaco van Monet toegewezen heeft gekregen. “Gaat het goed?” vraagt ze. “Hmm,” zegt één meisje, “eigenlijk vinden we dat een veel beter voorbeeld,” Lees verder