De emotie van kunst

Door Bert Boermans

Krijg je wel eens kippenvel van muziek? Of dat de tranen je in de ogen springen? Of dat je er stil van wordt – of juist vrolijk en wilt gaan dansen. Dat heeft niet zo veel te maken met of je je op dat moment blij of verdrietig voelt; de muziek is gewoon zó mooi dat ze je overweldigt, je recht in je hart treft. Diep binnenin je zit kennelijk een snaar die geraakt kan worden. Zo’n moment kan je overvallen, maar het is ook zo weg.

Gebeurt dat ook met dans of met beeldende kunst, met schilderijen bijvoorbeeld? Van de schilderijen van Mark Rothko, een Amerikaan die in Letland is geboren, is dat bekend. Hij was de eerste bij wie het ging om emotie in de toen afstandelijke abstracte kunst. ‘Mensen staan voor mijn schilderijen te huilen, omdat ze dezelfde spirituele ervaring hebben als ik had, toen ik het schilderde’, schreef hij.

B10 Rothko.png

Mark Rothko, Nr. 14 (1960).

Dat kunst mensen raakt en de moeite waard is, heeft kunst al lang bewezen. Zo lang er mensen zijn, is er immers kunst gemaakt en wordt kunst met zorg bewaard. Wat kunst precies is, valt moeilijk te definiëren. Traditioneel wordt kunst in verband gebracht met schoonheid ofwel esthetiek; over schoonheid kun je van alles leren. Handig om grip op de betekenis van kunst te krijgen, net zoals de eigen vakkennis en de kunstgeschiedenis van elk discipline daarbij van pas komen. Maar kunst is veel meer dan alleen mooi (of lelijk)…

Kunst komt mede voort uit hoop en gaat daarom ook over vrijheid van meningsuiting. Ze is het meest eigene van mensen en culturen, is kritisch, grappig, tijdgebonden en tijdloos, ontroerend en kwetsend, biedt nieuwe vergezichten en mogelijkheden; ze gaat over angst en hartstocht, is krachtig, maar ook zwak en kwetsbaar. In elk geval moet kunst getoond worden en ten gehore worden gebracht. Blijft kunst steken in een atelier of studio, dan bestaat het niet. Het publiek moet een kunstwerk lezen, zien, bekijken, horen, beluisteren, ervaren en ondergaan.

Hoe het publiek reageert, is altijd een gevoelig moment voor de makers: wordt het geaccepteerd of niet; is er applaus of gefluit. Dat geldt voor kleine kunst en voor grote kunst. De kritiek kan als heel persoonlijk worden ervaren: tenslotte staat er iets waarop kunstenaars of vertolkers tijden hebben gezwoegd, hun hart, en ziel en zaligheid in hebben gelegd.

Net als professionele sporters hebben professionele kunstenaars en vertolkers eindeloos geoefend om een hoog niveau te halen. Hoewel hun producties er vaak gelikt en moeiteloos uitzien, hebben de makers tijdens het proces enorm veel werk moeten verzetten. Ze hebben veel tijd moeten steken in de ontwikkeling, het ontwerp en de voorbereiding. Altijd hebben ze te maken met tegenslagen en weerstand die overwonnen en verwerkt moeten worden. Het plezier en genot van een geslaagde uitvoering of productie geeft een enorm gevoel van voldoening. Kunst is echter nooit appeltje-eitje, ook niet op professioneel niveau.

Hart en ziel zijn het wezen van een kunstwerk waar je door geraakt kunt worden. Het gaat erom hoe het kunstwerk zich tot jou verhoudt, en andersom. Daardoor leer je via kunst onbekende kanten van kunst en van jezelf ontdekken en kom je via kunst bij je eigen ziel terecht. Met haar vele facetten geeft kunst je de gelegenheid jezelf en je capaciteiten beter te leren kennen. Onderzoeken dus.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s