Keith Haring in Milaan: inspiratie en voorbeelden

Door Eva van Weenen

Op een steenworp afstand van de Duomo in Milaan is in het Palazzo Reale momenteel een tentoonstelling te bewonderen van een kunstenaar die je misschien niet zo een-twee-drie naast de grootste kathedraal van Italië zou verwachten: Keith Haring. De Amerikaanse kunstenaar en activist, maakte werken over aids, seksualiteit, oorlog en de moderne wereld.

124932728-62bc6645-d993-4395-a3a0-6bae54b2a8e3

Untitled, 1984.

Lees verder

Kritische kunst van een geheime vandaal: Banksy in de Beurs

Door Iris van Weenen

Niemand weet wie het is, maar iedereen kent hem. Niemand kan zijn gezicht voor de geest halen, maar iedereen heeft wel meteen een beeld bij zijn naam. Banksy’s streetart is wereldwijd te vinden, maar kun je het makkelijkst tegenkomen in zijn geboorteplaats Bristol in Engeland. Zijn werken zijn politiek getint en vaak provocerend, met terugkerende thema’s als de consumptiemaatschappij, de monarchie, en oorlog en vrede.

In de Beurs van Berlage is de afgelopen maanden de grootste tentoonstelling van Banksy’s werken in Europa te zien geweest, The Art of Banksy. Met ruim 85 kunstwerken heeft de voormalig agent van Banksy, Steve Lazarides, geprobeerd de essentie van Banksy’s gedachten te vangen. In deze expositie zijn de eerdergenoemde thema’s daarom goed terug te zien.

Lees verder

Kunst ter verbeelding van wat anders niet gezegd wordt

Door Brigitte Fafieanie

Hoe een museumbezoek kan leiden tot verbondenheid en zelf kunst maken, ongeacht je culturele achtergrond, kwam ik vorige maand te weten. Met mijn internationale schakelklas (ISK) bezochten we het Cobra Museum in Amstelveen, en dat bleek een schot in de roos te zijn.

Sinds dit schooljaar zijn wij dus begonnen met een ISK. De groep bestaat grotendeels uit jongeren afkomstig uit Syrië, maar we hebben er ook twee uit Zuid-Amerika en één uit Polen. Een groep van vijftien personen, en dat aantal groeit gestaag. Het vak kunst dat ik geef richt zich op beeldend en vormgevingsgebied. De achtergrond van de studenten is divers qua algemene kennis, taalniveau en bekendheid met kunst als schoolvak. Het is daarom soms lastig om in de klas de aansluiting te vinden tussen de leeftijd (rond de zeventien jaar), de belevingswereld van deze jongeren en het begrijpelijk maken van opdrachten. Logischerwijs spelen ook andere omstandigheden een rol: wat heeft iemand meegemaakt, zijn ze hier alleen gekomen of met een deel van familie? Soms zijn ze domweg moe, soms vinden ze beeldend bezig zijn vreemd en soms gaan ze lekker aan de gang.  Lees verder

De Curaçaose grot van Ali Baba. Deel V: Hommage?

Door Julie Hengeveld

b52-segers-bemoste-boom

Hercules Segers, Bemoste boom (1615-30, aquatint, gedrukt in groene inkt op roze papier, handgekleurd in blauw), Rijksmuseum Amsterdam.

Twee weken geleden bezocht ik de tentoonstelling Hercules Segers in het Rijksmuseum. Seg(h)ers (1589/90-ca. 1640) blijft voor kunsthistorici raadselachtig en geheimzinnig als we het vooraanstaande kunsthistorische tijdschrift Kunstschrift mogen geloven. Het fors geslonken oeuvre van Segers, -ondanks nieuwe toeschrijvingen bestaande uit slechts achttien schilderijen en ‘honderdnogwat’ prenten-, blijkt gekopieerd en bewonderd door kunstenaars uit onze tijd. Van Segers’ Bemoste boom bestaat bijvoorbeeld een kopie uit 1950, gemaakt door Willem van Leusden (1886-1974).

Tijdens mijn tentoonstellingsbezoek dacht ik de grilligheid van Bemoste Boom eerder te hebben gezien. Déjà vu! In het depot van het Curaçaosch Museum bevindt zich namelijk een tekening in inkt van Vicente Ermin ‘Eb’ Marcano (1939-2012) met de titel Moerasgodin. De contouren van Moerasgodin lijken uit boomwortels te bestaan. Maar zou ik niet te ver gaan in het zien van een overeenkomst tussen een zeventiende-eeuwse boom en een naakte godin? Zou de jonge Marcano, die de tekening presenteerde tijdens zijn debuuttentoonstelling in 1968, het kleine oeuvre van Segers hebben gekend? Of was Moerasgodin aan zijn eigen brein ontsproten? Lees verder

Kunst in de kast

Door Eva van Weenen

B51 Foto Museum Teheran.jpeg

De foto die gistermorgen bij het Volkskrant-artikel stond. Een van de boksers van Duane Hanson, met tussen zijn benen een werk van Jackson Pollock. Foto: Rutger Pontzen.

Musea als het Rijksmuseum in Amsterdam, het Louvre in Parijs of het Uffizi in Florence kunnen je soms doen duizelen met alle prachtige werken die daar te zien zijn. Maar wat we vaak vergeten is dat er achter de schermen nog een hele wereld aan kunstschatten is die we niet te zien krijgen. In hun depots bewaren musea duizenden stukken, die niet voor publiek toegankelijk zijn. Zo schreef de Volkskrant gisteren over het depot van het Teheran Museum of Contemporary Art waar een enorme collectie moderne kunst bewaard wordt. Vorig jaar deed de Volkskrant een onderzoek naar museumdepots. Hieruit volgde dat slechts 8 procent van de kunst wordt tentoongesteld, de rest ligt in een opslag. Dat betekent dat alleen in Nederland al honderdduizenden (!) werken in depots staan (de Volkskrant, ‘Wat doen musea met hun depots?’, 18-02-2016). Maar waarom hebben musea eigenlijk zoveel kunst ‘op een plank in de kast’ liggen? Is dat niet zonde? Lees verder

De Curaçaose grot van Ali Baba. Deel IV: Fernhout’s zelfportret uit 1944

Door Julie Hengeveld

Bij Radio Veronica wordt al jarenlang de rubriek ‘De Plaat en Zijn Verhaal’ gepresenteerd. Engelse songteksten worden vertaald naar het Nederlands en zonder melodie voorgelezen. De kunst is om de plaat zo snel mogelijk te raden. Fonetisch meezingen zonder echt te luisteren naar de tekst is er vervolgens natuurlijk niet meer bij. Teksten gaan vaak over gevoelens en soms ook over diep persoonlijk leed, een ‘van zich af geschreven’ nummer, een waargebeurd verhaal. Voor mij ‘leeft’ een plaat meer met dit soort achtergrondinformatie. Denk aan Brian Ferry van Roxy Music, die in zijn ‘There is a band playing on the Radio’ (officiële titel ‘O Yeah’) zou hebben beschreven dat zijn vriendin model Jerry Hall hem zou hebben verlaten voor de meer beroemde Mick Jagger…

Dezelfde behoefte naar achtergrondinformatie heb ik bij kunstwerken. In deze blog een verhaal over een van de ‘eyecatchers’ in het Curaçaosch Museum: Een zelfportret van Edgar Fernhout uit 1944.

IMG_3873.jpg

Edgar Fernhout, Zelfportret, 1944.

Lees verder

Millennial-kunstenaar Thomas Kuijpers: oppervlakkig en egocentrisch?

Door Daphne Bisselink

Tien jonge kunstenaars tonen hun werk de komende maanden in de tentoonstelling Millennials in Museum Arnhem. Een millennial is een persoon geboren tussen 1980 en 2000. Ze worden volgens het museum door media omschreven als oppervlakkig, egocentrisch en vergroeid met hun mobiel en social media. Het museum vraagt zich af of millennials inderdaad bovenstaande karaktertrekken vertonen, of dat vooral marketeers hen zo omschrijven om hun producten beter kunnen targeten. Het is aan de bezoeker om die vraag te beantwoorden. In deze blog zoomen we in op millennial-kunstenaar Thomas Kuijpers. Kuijpers maakt in zijn werken The Brussels Series en Gesture gebruik van beelden die via massamedia ons netvlies bereiken; hij verdraait ze of haalt ze uit hun context. Lees verder

Zomervoornemens in het Rijksmuseum: van idee naar examenrondleiding

Door Liesbeth Sparks, medewerker voortgezet onderwijs bij het Rijksmuseum

De examens voorbij, de zomer voor de deur! Zomertips voor wie in Amsterdam is: sculpturen van Guiseppe Penone in de tuinen van het Rijksmuseum, of vanaf 2 juli de levensgrote Rembrandt-portretten Marten en Oopjen, te zien in de Nachtwachtzaal. Maar, al is het (bijna) zomer: bij Team Onderwijs van het Rijksmuseum kijken we alvast vooruit naar september. Dan lanceren we een nieuwe Examenrondleiding Kunst – thema: Romantiek en realisme – en daarvoor moeten we nog heel wat voorbereiden.

Hoe komen we eigenlijk van een goed voornemen naar een top-rondleiding? Het belangrijkste: leerlingen actief betrekken bij de kunst en zoveel mogelijk zélf laten ontdekken. Dus testen we de rondleiding van tevoren, met rondleider Elke Kuiper en ontwikkelaar Valentijn Rambonnet. Werken de opdrachten goed? Eén opdracht over het impressionisme blijkt een hit. Het werkt zo. Elke verdeelt de leerlingen in drie kleine groepen. Eén groep is de jury. Zij moeten zo dadelijk bepalen welke groep de beste argumenten heeft. De twee andere groepen krijgen beiden een werk toegewezen: één van Breitner en één van Monet. Zij moeten bedenken waarom dat werk de beste momentopname is. De jury bepaalt de winnaar.

B30 Monet.jpg

Claude Monet, La Corniche bij Monaco (1884).

Elke staat bij de groep die La Corniche bij Monaco van Monet toegewezen heeft gekregen. “Gaat het goed?” vraagt ze. “Hmm,” zegt één meisje, “eigenlijk vinden we dat een veel beter voorbeeld,” Lees verder

Een verleidelijke blik?

Door Bert Boermans

Wat zegt een oogopslag? Hoe kijk je verleidelijk, uitdagend, zelfbewust of raadselachtig? Hoe kijkt het Meisje met de parel van Vermeer?

Vermeer-meisje-met-de-parel-groot.jpg

Johannes Vermeer, Meisje met de parel (ca. 1667).

Niet alleen de oogopslag spreekt, het hele gezicht werkt mee. Met een beetje wit laat de schilder de lippen van het Meisje met de parel een beetje vochtig lijken. Dat geeft haar iets sensueels. Vooral haar blik is bijzonder, die is een beetje raadselachtig. Kijkt ze je nu echt aan of net niet? Staat ze op het punt iets te zeggen? Anders dan de schilders op de tentoonstelling Lichte zeden in het Van Gogh Museum in Amsterdam heeft Vermeer zijn model geschilderd met een soort soft-focus schildertechniek. Dat versterkt de dromerige sfeer van het schilderij. Het schilderij maakt geen deel uit van de tentoonstelling Lichte zeden. Als het niet op reis is, is het te zien in het Mauritshuis in Den Haag. Lees verder

De macht van vervalsing

Door Rosanne Boermans

Het Prado Museum in Madrid weigert twee vermeende Jheronimus Bosch’ schilderijen uit te lenen aan het Noordbrabants Museum te Den Bosch, omdat het Nederlandse museum niet erkent dat de kunstwerken twee originele Bosch-schilderijen zijn. Twee weken geleden ontving de Spaanse kunstverzamelaar Eleanore de Sole nog 25 miljoen bij de schikking van een rechtszaak die zij had aangespannen nadat ze een neppe Mark Rothko had gekocht voor 8 miljoen. De macht van vervalsing lijkt soms wel groter dan die van een origineel schilderij – iets dat Han van Meegeren meer dan een halve eeuw geleden ook al wist.

Vorige week opende het Noordbrabants Museum een grote Jheronimus Bosch-tentoonstelling, waar alle topstukken van de hand van de kunstenaar de komende tijd te bewonderen zijn. Twee die eigendom zijn van het Prado ontbreken er echter: de Verzoeking van de Heilige Antonius en de Keisnijding. Waarom? Het Bosch Research and Conservation Project (BRCP) toonde na jarenlang onderzoek aan dat beide schilderijen, net als De kruisdraging van Christus (Museum voor Schone Kunsten in Gent) en De zeven hoofdzonden (ook Prado) niet door Bosch zelf vervaardigd zijn. En dat is natuurlijk niet gunstig voor de waarde van de collectie van het Prado.   

De drie schilderijen uit het Prado Museum die toch niet van Bosch’ hand blijken te zijn.  Lees verder